MBTI là một trong những bài trắc nghiệm tính cách được chia sẻ nhiều nhất trên mạng xã hội. Bạn có thể đã thấy bạn bè khoe mình là "INFP" hay "ESTJ". Nhưng MBTI thực sự là gì, và nó giúp ích thế nào khi chọn nghề? Quan trọng hơn, đâu là ranh giới không nên vượt qua khi dùng nó?
MBTI là gì?
MBTI (Myers-Briggs Type Indicator) là công cụ phân loại tính cách dựa trên bốn cặp xu hướng đối lập. Kết hợp lại, chúng tạo ra 16 nhóm tính cách, mỗi nhóm gồm bốn chữ cái.
Bốn cặp xu hướng
- E (Hướng ngoại) - I (Hướng nội): Bạn nạp năng lượng từ giao tiếp bên ngoài, hay từ thế giới nội tâm và suy nghĩ một mình?
- S (Giác quan) - N (Trực giác): Bạn chú ý tới chi tiết cụ thể, thực tế trước mắt, hay tới ý tưởng, khả năng và bức tranh tổng thể?
- T (Lý trí) - F (Cảm xúc): Khi quyết định, bạn nghiêng về logic và sự công bằng, hay về cảm xúc và sự hài hòa của con người?
- J (Nguyên tắc) - P (Linh hoạt): Bạn thích kế hoạch, sự ngăn nắp rõ ràng, hay thích để mọi thứ mở và linh hoạt?
Ví dụ, một người INTJ thiên về hướng nội, trực giác, lý trí và nguyên tắc; một người ESFP thì ngược lại gần như hoàn toàn.
MBTI giúp gì cho hướng nghiệp?
MBTI không nói cho bạn biết nên làm nghề nào, nhưng nó giúp bạn hiểu phong cách làm việc mà mình thấy thoải mái:
- Người hướng nội có thể thấy dễ chịu hơn với công việc cần tập trung sâu, ít phải giao tiếp liên tục.
- Người thiên cảm xúc (F) thường hợp với môi trường coi trọng con người, hợp tác, hỗ trợ.
- Người thiên nguyên tắc (J) thường làm tốt những việc cần kế hoạch và thời hạn rõ ràng.
Hiểu điều này giúp bạn hình dung mình sẽ thấy hứng thú hay mệt mỏi trong một môi trường làm việc cụ thể.
Cảnh báo: đừng tuyệt đối hóa MBTI
MBTI là một lăng kính để hiểu bản thân, không phải chiếc hộp nhốt bạn vào một vai trò cố định.
Có vài điều bạn nên nhớ:
- Con người không bị chia làm hai nửa rạch ròi. Hầu hết chúng ta nằm đâu đó ở giữa mỗi cặp, chứ không hoàn toàn thuộc về một phía.
- Kết quả có thể thay đổi. Làm lại bài ở thời điểm khác, tâm trạng khác, bạn có thể ra nhóm khác. Điều đó bình thường.
- Không có nhóm nào "hợp" hay "không hợp" với một nghề. Bạn hoàn toàn có thể thành công trong một nghề mà "mẫu MBTI" của bạn được cho là không phù hợp, nếu bạn thật sự yêu thích và chịu rèn luyện.
- Đừng dùng MBTI để từ chối cơ hội. Câu "mình là I nên không làm được nghề giao tiếp" là một cái bẫy. Kỹ năng giao tiếp có thể học được.
Dùng MBTI thế nào cho khôn ngoan?
Hãy coi MBTI như một cuộc trò chuyện với chính mình. Khi đọc mô tả nhóm của bạn, hãy tự hỏi: điều này có đúng với mình không? Phần nào đúng, phần nào không? Chính quá trình suy ngẫm đó mới là giá trị thật, chứ không phải bốn chữ cái.
Kết luận
MBTI là công cụ thú vị giúp bạn hiểu phong cách và thiên hướng của mình. Nhưng hãy dùng nó cùng với các công cụ khác như RIASEC, cùng với việc nhìn vào năng lực học tập và trải nghiệm thực tế. Tính cách của bạn rộng hơn bốn chữ cái rất nhiều, và tương lai nghề nghiệp của bạn cũng vậy.